Krioro Rutu en Keti Koti
Vanavond mocht ik het woord voeren in de Rehobothkerk, hier bij mij om de hoek op de Noordsingel. Krioro Rutu, een samenwerkingsverband van verschillende Surinaamse organisaties had mij gevraagd om iets te zeggen bij hun herdenkingsdienst aan de vooravond van Keti Koti.
Een schitterend kinderkoor, een dominee, het koor Excelsis, een pastoor, een ambassadeur, een soliste, een loco-burgemeester, het EBGZ-koor, een PvdA-raadslid gingen mij voor. Mijn bijdrage was:
Beste mensen, in de gemeenteraad zit ik in de schaduw van Peggy Wijntuin die hier net prachtig uit eigen belevenis kon vertellen over haar oma en haar kinderen. Natuurlijk ben ik ook blij met de woorden van de dominee, de pastoor, de ambassadeur, de locoburgemeester en mijn collega. Zelf woon ik al 30 jaar hier om de hoek, eerst in de Teilingerstraat en nu in de Agniesestraat. De Rehobothkerk kende ik tot nu toe alleen van het stembureau hieronder in de kelder bij verkiezingen. Het is een hele eer om hier vanavond voor het eerst deze kerk van binnen te kunnen bewonderen en iets tot U te mogen zeggen.
Misschien zie ik er in mijn zomerse pak uit als een ouderwetse negentiende eeuwse planter, een plantage eigenaar. Toch ben ik slechts de zoon van eenvoudige roomskatholieke mensen uit Brabant. Maar U en ik, wij hebben wel een gedeelde geschiedenis. U en ik, mijn buren uit de Agniesebuurt delen de geschiedenis met onze Surinaamse en Antilliaanse medeburgers. De drie vlaggen voor mij, die van Nederland, die van Suriname en die van de Antillen hangen hier niet vanwege de voetbalkampioenschappen. Die drie vlaggen symboliseren die gedeelde geschiedenis van de slavernij. En als lokale politicus zou ik hier de inleiding willen voorlezen die Harry van Bommel, voor de SP lid van de Tweede Kamer, een paar weken geleden hield bij een bezoek aan Suriname:Dames en heren,
Dit jaar is het 145 jaar geleden dat Nederland de slavernij afschafte. Slavernij was en is een verderfelijk systeem dat mensen reduceert tot productiemiddelen. Slavernij is een misdrijf tegen de menselijkheid. In het geval van Suriname was dat ook nog een erg omvangrijk misdrijf. Ruim 300.000 mensen zijn uit Afrika naar Suriname gebracht. In 1863 was daar slechts 10% nog van in leven. Er zijn toen 33.000 slaven vrijgemaakt.De gevolgen van de slavernij zijn tot op de dag van vandaag voelbaar, in positieve maar vooral ook in negatieve zin. Positief voor de slavenhouders die hun huidige welvaart mede te danken hebben aan de arbeid van gekochte werknemers. Negatief voor de nazaten van de slaven. Dat die situatie voortduurt, is onaanvaardbaar. Nederland heeft grote moeite met het eigen verleden. Dat is altijd zo geweest en tot op de dag van vandaag niet veranderd.
Bouke de Boer, die het Surinaamse voetbalelftal gaat klaarstomen voor WK-kwalificatieduels, heeft gezegd dat Nederland excuses moet maken voor haar slavernijverleden. Dat ben ik zeer met hem eens. Nederland zou overigens niet de eerste zijn die excuses maakt voor zo’n donkere bladzijde in de eigen geschiedenis. Voormalig Brits premier Tony Blair bood bij een bezoek aan de oud-kolonie Ghana openlijk en ruiterlijk zijn excuses aan voor de rol die Engeland had gespeeld in de slavenhandel. Ook in Australië hebben leidende politici de stap gezet om openlijk en formeel spijt te betuigen voor het leed dat opeenvolgende regeringen de Aboriginals hebben aangedaan.
Tenslotte heeft de Duitse bondskanselier Angela Merkel recent nog in het Israëlische parlement spijt betuigd over het grote leed dat de joden in de Tweede Wereldoorlog is aangedaan.
Over ruim één week komt de Nederlandse premier Balkenende en de minister van Buitenlandse Zaken Verhagen naar Suriname. Dat zou een goed moment zijn om stil te staan bij het Nederlandse slavernijverleden. Laat premier Balkenende net als Tony Blair, een formeel excuus uitspreken namens de regering en wel in het land waar dat verleden zich heeft afgespeeld. Hier dus. En dat er daarnaast nauwgezet onderzoek en een historische beschrijving komt van deze donkere periode. Dat moet vervolgens een vertaling krijgen naar het geschiedenisonderwijs, zodat onze kinderen op een eerlijke wijze kennis kunnen nemen van onze eigen en met u gedeelde geschiedenis. Tenslotte komt de vraag aan de orde of en hoe de schade kan worden hersteld.
Tot het einde van de vorige eeuw was het vraagstuk van het Nederlandse slavernijverleden nauwelijks een onderwerp. Nederland heeft in de negentiende eeuw ook nauwelijks een massabeweging tegen de slavernij gekend. Tegen premier Balkenende zou ik willen zeggen: vlucht niet langer weg voor ons eigen verleden. U hebt openlijk terugverlangd naar de VOC-mentaliteit, spreek nu namens de regering uw excuses uit voor het slavernijverleden.
Tot zover Harry van Bommel. Gelukkig kunnen we morgen vieren dat 145 jaar geleden de ketenen verbroken werden: Keti Koti. Vandaag staan we hier in de kerk stil bij de slachtoffers. Gelukkig is het alsnog gelukt om morgen een feestelijke ‘Bigi Spikri” optocht te houden dwars door de stad. Door vandaag en morgen samen onze geschiedenis te gedenken en te erkennen kunnen we werken aan een gezamenlijke toekomst. Veel SP-ers en de SP doen daar al jaren van harte aan mee: Keti Koti!
Het was druk in de kerk. Velen hadden zich speciaal in het wit of witblauw gekleed voor deze herdenking. Zo ook Machteld Cairo, een vroegere medestrijdster voor de Agniesebuurt en nu voor Groen Links, lid van de raad in de deelgemeente Noord.
Laten we zorgen voor een feestelijke en kleurrijke optocht straks in Rotterdam West.
Ik voel me dus niet schuldig en beschouw dit als een soort bevrijdingsdag. Dus misschien dat we dit ooit op bevrijdingsdag samen kunnen vieren…zou mooi zijn. Nodigen we ook wat Duitsers uit en dan gezellig barbequen op de brandgrens. Gewoon nooit geen gezeik meer tussen volkeren en culturen. Da’s pas keti koti…
Gi oedi foe me. Of zoiets…
Reactie door kees — dinsdag 1 juli 2008 @ 10:48
In de 19e eeuw bestond er ook “loonslavernij” en kinderarbeid in Nederland zelf. Dat is de oorsprong van het socialisme! Ken je eigen geschiedenis, ken de oorsprong van de Klassenstrijd, die destijds zo terecht gestreden is.
De vergelijking met het industrieel vermoorden van zes miljoen Joodse mensen is een schandalig anachronisme!
Het lot van Joden in de Tweede WO is misschien te vergelijken met het lot van de Armeniërs. Het willens en wetens uitroeien van mensen omdat ze een bepaald geloof c.q. etniciteit hebben.
Slavernij had een totaal andere intentie (bestudeer het kapitalisme een keertje a.u.b.) De matrozen op de WIC hadden het net zo slecht!
De slavenhalers behoorden tot een zwarte stammen aan de kust van Afrika, die hun stammenoorlogen plotseling rendabel zagen worden.
Het vervelende is dat kennis van het verleden bij deze discussie altijd tot scheldpartijen leidt.
Kern van de zaak is dat je het verleden niet op deze manier kan en mag misbruiken!
Ik ben niet bereid excuus aan te bieden voor de plundertochten en moordpartijen van de Vikingen, ondanks het feit dat mijn wortels in Noorwegen liggen.
Reactie door r.sörensen — dinsdag 1 juli 2008 @ 11:14
Misschien is het typerend dat een politiek bewust historicus, die zijn hele leven geprobeerd heeft de multiculti samenleving werkbaar te maken. Die 30% van de Rotterdammers achter zich heeft staan, dat die niet is uitgenodigd.Compliment: Jullie generalisaties, verdachtmakingen en vooroordelen werken!
Reactie door r.sörensen — dinsdag 1 juli 2008 @ 11:17
Sörensen, je kent zelf de geschiedenis slecht. (En bovendien begin je zelf al te schelden voordat er goed en wel een discussie op gang komt). De ‘slavenhalers’ konden alleen goud geld verdienen doordat de slavernij mensenhandel mogelijk maakte. Natuurlijk profiteerden sommige Afrikanen. Wie ontkent dat? Slavernij is een vorm van klasse-onderdrukking en klasse heeft met ‘ras’ niets te maken.
Maar de slavernij werd wel degelijk racistisch gelegitimeerd. De zwarte werd gedefinieerd als inferieur, en dat was volgens de theorietjes van die tijd biologisch gedetermineerd. Zie daar de link met het nazisme en de jodenvervolging. Ik zou niet weten waarom excuses voor die walgelijke theorie en praktijk niet op hun plaats zouden zijn. Overigens komen juist tegenwoordig allerlei biologisch en cultureel deterministische theorietjes over ‘de ander’weer boven drijven… Komt dat je bekend voor? Alle reden lijkt me om kritisch naar het verleden te blijven kijken.
Reactie door Paul — dinsdag 1 juli 2008 @ 15:32
Zag vanmorgen vroeg, prachtig uitgedoste Suri dames op pad gaan.
Ze waren blij met mijn:Lust voor het oog, dames.
Ze kregen prachtig weer van God en genoten van hun vrije dag.
Je moet er toch niet aan denken een Slave of the Ritme te zijn!
Reactie door Willij — dinsdag 1 juli 2008 @ 17:42
Joden met Armeniërs vergelijken is als appels en peren. Het Osmaanse rijk was aan alle kanten in oorlog en Armenié streefde met diverse verzetsgroepen naar onafhankelijkheid. De boze paniek-actie die het terugtrekkende Osmaanse leger daarop in Armenié uitvoerde (namelijk deportatie) ging met veel onschuldige Armeense slachtoffers gepaard. Dat is volgens mij het ware verhaal…achteraf kun je daar allerlei kwalificaties en vergelijkingen op plakken maar of dat tegenwoordig zin heeft? Zelf denk ik van niet…vind het wél eerder vergelijkbaar met de deportatie van de Amerikaanse Indianen.
Reactie door kees — woensdag 2 juli 2008 @ 8:27
En wat doen we met de herdenking aan onze eigen Nederlandse slavenverleden, waarbij duizenden in slaverij in Noord Afrika gehouden werden? Dit was geweldig hoor, maar vergeet ook dit andere niet?
Reactie door Lydia — woensdag 2 juli 2008 @ 9:59
Het Osmaanse leger dat eeuwenlang in Oosteuropa heeft huisgehouden stond aan de kant van de Centralen en was zeker niet aan de verliezende hand. De grote vijand Rusland werd door Duitsland in de pan gehakt. Het waren ook vooral Duitse militairen die over de gruwelen getuigden, omdat de Turkse militairen het niet als iets bijzonders ervaarden. Merkwaardig toch die pogingen om zoiets verschrikkelijks te rationaliseren en/of te ontkennen
Of de deportaties ten tijde van Stalin, het bewust uitroeien van boeren door Mao en dan laat ik Pol Pot even voor wat hij is.
De kern van mijn betoog is dat je met de huidige kennis en de huidige opvattingen alleen eenwaarde oordeel kunt vellen voor gebeurtenissen nu. Negatieve waarde oordelen over slavernij waren er in de 19e eeuw en die handelden vooral over excessen.
Pas langzaam drong het onacceptabele door. dat is dus ook de verdienste van die voorouders die nu zo bekritiseerd worden.
Je kunt daarnaast kinderen niet veranrwoordelijk maken voor het handelen van hun ouders, laat staan een (deel) van de Nederlandse bevolking voor het geen generaties hiervoor met de toenmalige kennis en opvattingen gedaan is.
Ik hoor teveel praten over schuld en vooral ook boete. In Paramaribo is zelfs iemand gepromoveerd1 op de “herstelbetalingen”.
Nog iets volkomen irreeels is het feit dat zelfs mensen wiens voorouders ten tijde van de slavernij niet in Nederland woonden nu plotseling ook “de schuld” in hun schoenen geschoven krijgen.
Het wemelt van de veronderstellingen en verkeerde interpretaties en daarom moet je er dus gewoon niet aan beginnen.
Ik zie niet waar ik scheld Paul. Trouwens (als je de Paul bent die ik denk) ben jij degenen, die anderen kan verwijten te schelden? Ik heb nooit excuus gehad trouwens, maar dat is logisch ik ben natuurlijk een in en in slechte populist.
Ik betwist nergens de racistische legitimatie van slavernij!
Ik zeg alleen dat in de 19e eeuw zeker in religieuze kringen, de huidskleur als een door God gegeven onderscheiding zag.
Sterker nog de nakomelingen van Kanaän zijn vervloekt Gen: 9
Slechts een enkeling durfde hier tegen in te gaan.
Overigens ik ben gecensureerd en dat valt me enorm tegen.
Theo was gisteren op een feestje van de HAL en die is ooit 135 geleden opgericht met kapitaal dat vast en zeker ooit voor een deel via slavenhandel of via de arbeid van slaven is verkregen. Moet ik Theo kwalijk nemen dat hij er was? Nee natuurlijk niet!
Reactie door r.sörensen — woensdag 2 juli 2008 @ 11:13
Ik zie geen enkele reden voor excuses. Het ontbreekt hier totaal aan feitenkennis, maar helaas is dat bij de Surinamers ook het geval ook bij hun ontbreekt het aan feitenkennis. Nederland bestond toen nog nog niet als land!!!
Reactie door Cock Key — woensdag 2 juli 2008 @ 15:10
En wat te denken van al die mensen die niet eens het HAL schip mochten zien of van de party mochten genieten gisteren?
Is dat niet maf, ze zo achter hekken met ondoorzichtig plastic te laten creperen?
Dat Theo daarbij stond snap ik wel.
Al vind ik zulke dingen op moderne slavernij lijken.
Het is toch raar dat mensen die ooit voor de HAL werkten als een soort van ongedierte werden behandeld?
Laat de politiek maar lekker doorborrelen.
Ze denken dat ze overdag de armen moeten helpen en s avonds gaan ze strak aan de champ.
Maar moed houden.
Alleen voor het wethouderschap heb je in deze stad geen diploma nodig!
Reactie door Willij — woensdag 2 juli 2008 @ 19:53
Ronald, de Turkse staat kan nooit verantwoordelijk zijn voor wat het Osmaanse rijk heeft gedaan. Verder was niemand in de eerste wereldoorlog aan de winnende hand tot de wapenstilstand. Men was simpel óp…De geallieerden slokten een groot deel op van de Turkse reserves aan de Dardanellen en men moest terugtrekken uit o.a Irak. Die Turken zaten midden in een wereldconflikt en waren door onhandige diplomatie (en bestelde oorlogsscheepen die de engelsen niet wilden afleveren) in de handen van de Centralen gedreven. Het Osmaanse rijk kraakte toen al in alle voegen, net zoals het Russische. De Armeense onafhankelijkheidsstrijd kwam hen kortom heel slecht uit…
Ik heb nergens gezegd dat ik dit acceptabel vind. Deporteren en Geo- politiek is fout. (Ik denk aan de Rotterdamwet) Maar wat heeft dit 90 jaar later voor relavantie in de huidige politieke en sociale omgang? Ik snap er niks van. Geschiedenis hoor je van te leren maar wordt vaak een wapen om elkaar weer om de oren te meppen…mensen zijn hardleers.
Ik gun ieder volk zijn geschiedenis en onafhankelijkheid. De vraag is of dat voor de toekomst ook geldt en dat zijn interessante processen waar zowel jij als ik geen grip op hebben. Je zit trouwens wel bij een partij die niet zo vrolijk is over allochtonen in het algemeen en je zou -met de geschiedenis in het achterhoofd- toch heel voorzichtig moeten zijn met het kwalificeren van bepaalde bevolkingsgroepen…
Het kaf en het koren…
Reactie door kees — donderdag 3 juli 2008 @ 6:30
Die Paul ben ik niet, Ronald, want ik weet niet waar je het over hebt.
Maar in de negentiende eeuw bestond grootschalig verzet tegen de slavernij, die een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan de afschaffing ervan. Dus ook vanuit het stanndpunt dat je alleen kan oordelen vannuit de normen die in een bepaalde tijd leefden, is het heel goed mogelijk een politieke en morele uitspraak te doen over de slavernij. Heel veel mensen keerden zich toen al tegen de slavernij. Dat is geen achteraf opgelegde norm. Bovendien bestaat er ook gewoon zoiets als vooruitgang in de geschiedenis. Tot en met de Tweede Wereldoorlog, zelfs tot in de jaren zestig, was de eugenetica in zwang. Dat vonden veel mensen prachtig, en pas na de oo. Toch zeggen wij achteraf dat het fout en verkeerd was en vreselijke gevolgen heeft gehad. Achteruitgang bestaat helaas ook…
Het gaat denk ik ook niet om schuld en boete, maar om erkenning. Herstelbetalingenn zijn trouwens niet zo’n heel slecht idee. In Zuid-Afrika bestaat ook een beweging die ‘reperations’ eist voor wat mensen tijdens de apartheid is aangedaan. De systematische uitbuiting, onderbetaling, en marginalisering: je kunt vrij gemakkelijk uitrekenen wat dat voor scoiaal-economische gevolgen heeft gehad voor een gemeenschap, en wat er aan verdiend is door grote bedrjven.
Reactie door Paul M — donderdag 3 juli 2008 @ 9:52
Kees, dat mag zo zijn, maar ik voel me ook niet aangesproken om mu schuldig te voelen voor wat eventuele voorvaderen gedaan zouden kunnen hebben, hoor. Slavernij is barbaars, maar moeten we niet veel meer blij zijn dat in elk geval in de meeste landen slavernij niet meer voorkomt? Het bestaat nog altijd: in Afrika, waar m.n. Moslims andere mensen ontvoeren en tot slaaf maken. Ook destijds werden deze slaven van Arabische slavenhandelaars gekocht. Dat spreekt het gedrag van de westerse mensen niet goed, maar ik heb daar zelf part noch deel aan gehad. Het feest is geweldig, natuurlijk en ik gun die mensen hun herdenking, maar ik ben tegen het excuses uitspreken voor iets waar wij geen schuld aan hebben?
Reactie door Lydia — donderdag 3 juli 2008 @ 10:15
Eh…Lydia, Paul is niet Kees…en omgekeerd ook niet. Niemand hoeft zich van mij schuldig voelen, das achterhaald. We zouden ons wél meer verantwoordelijk moete.n voelen voor elkaar..
Reactie door kees — donderdag 3 juli 2008 @ 17:42
Hmmm – volgens mij een gevalletje van een Babylonische spraakverwarring?
Reactie door Lydia — vrijdag 4 juli 2008 @ 13:55
Als er herstelbetalingen moeten worden gedaan weet ik er nog wel een paar.
Alle villabewoners hebben die kunnen kopen doordat ze mensen hebben uitgebuit door lage lonen te betalen.
De dwangarbeiders zijn nooit gecompenseerd, alhoewel er wel stevige bedragen door o.a. Daimler-Benz is betaald. Niemadd weet waar dat geld gebleven is. Ook een eerdere herstelbetaling door Duitsland is “verdwenen” in de grote bodemloze schatkist van de uitbuiters die Nederland zeggen te regeren.
De Katholieke kerk mag ook wel eens herstelbetalingen gaan doen voor de heksenjachten.
Helaas heeft het allemaal geen zin. Als er al iets betaald wordt komt het toch niet in de zakken van degenen die (nazaten van) slachtoffers zijn maar zijn er altijd wel weer grijpgrage zakkenvullers die het inpikken.
Gelukkig mogen we binnenkort weer eens stemmen en kiest de grote grijze massa dezelfde sukkels die ze nu uitknijpen.
Reactie door Luuk — vrijdag 4 juli 2008 @ 14:09
wat een onzin.
mensen moeten eens leren voor zich te kijken en niet wat zich in het verleden heeft afgespeeld.
andere tijden andere normen en waarde.
Reactie door koos werkeloos — donderdag 14 augustus 2008 @ 9:03
HOEZO!! Aflossen in destijds N.Guinea met een vrachtboot om toe te zien, moest iemand de kuiten nemen die dacht dat hij meer was (wit) ik liet die arme drommels jatten, het heeft mijn leven gered! ik zie ze nog wel eens de buikdenning opklimmen,maar gelukkig konden zij mij, ik meedansen toen de dag omwas! ik ken namenlijk niet het verschil ! morgen even naar mijn marokkaanse kapper, adoe senang ! GIJS
Reactie door gijs wouters — woensdag 21 juli 2010 @ 0:33